Kilka miesięcy wcześniej założyli się, czy we wrześniu z bieguna północnego zniknie cały lód. Wiele wskazywało na to, że tak się może stać. W zeszłym roku w Arktyce - żyjącej w rytmie marcowych maksimów i wrześniowych minimów lodu - zanotowano najmniejszą pokrywę lodową w blisko 30-letniej historii precyzyjnych pomiarów satelitarnych. Biała tafla skurczyła się do rekordowych 4,13 mln km kw. I choć do marca tego roku kra znowu urosła do ponad 15 mln km kw., to wiadomo było, że to słaby, jednosezonowy lód, który nie przetrzyma lata. Dane satelitarne NASA pokazywały, że grubego lodu wielosezonowego jest coraz mniej. Kiedyś w miesiącach zimowych pokrywał on od 50 do 60 proc. Arktyki. Ostatniej zimy - niecałe 30 proc. Arktyczna pokrywa lodowa staje się coraz mniejsza i słabsza.

Naukowcy, którzy obstawili, że tego lata biegun północny zostanie ogołocony z lodu, zacierali więc ręce. Ale Arktyka spłatała im figla, pokazując swą chaotyczną naturę.

Chłodna Dziewczynka

Z wykresu sporządzonego w Boulder wynika, że tegoroczne minimum lodu Arktyka ma już za sobą. 12 września biała pokrywa wokół bieguna skurczyła się do 4,52 mln km kw., a następnie zaczęła znowu rosnąć. Nie dość, że lód nie zniknął zupełnie, to nie padł nawet zeszłoroczny rekord. Czy ostrzeżenia o Arktyce rozpływającej się w oparach globalnego ocieplenia są więc przedwczesne? A polarne niedźwiedzie przystosowane do życia na krze mogą udać się na spokojny sen zimowy?

Niezupełnie. Przede wszystkim zmian klimatycznych nigdy nie wyznacza się na podstawie danych z jednego roku. To, że przez ostatnie dni temperatura w Polsce oscyluje wokół 10 st. C, nie oznacza wcale, że klimat zaczął się nagle ochładzać. Wręcz przeciwnie - ociepla się, co wiemy z wieloletnich badań. Podobnie w Arktyce. Tegoroczne minimum lodowe było tam o jedną trzecią mniejsze niż średnia z lat 1979-2000.

Letnia arktyczna odwilż już drugi rok z rzędu otworzyła Przejście Północno-Zachodnie - morski szlak prowadzący z Atlantyku wzdłuż północnych wybrzeży Ameryki na Pacyfik. Otwarte dla żeglugi było też Przejście Północno-Wschodnie biegnące po drugiej stronie bieguna u wybrzeży Azji.

Naukowcy podkreślają też, że choć tegoroczna odwilż w Arktyce nie była rekordowa, to lokuje się na drugim, tylko troszkę mniej zaszczytnym miejscu. Zresztą tego lata pokrywa lodowa była ledwie o 390 tys. km kw. większa niż we wrześniu roku 2007.

- Zeszłego lata panowały idealne warunki dla topnienia lodu - tłumaczył w BBC dr Walt Meier z Narodowego Centrum Śniegu i Lodu. - Niebo nad Arktyką było czyste, temperatura wysoka, a ciepły wiatr z południa rozwiewał krę. W tym roku było dużo chłodniej, bezwietrznie, a jednak arktyczne minimum było tylko o niecałe 10 proc. większe niż we wrześniu 2007 r.

Za tegoroczne chłody w okolicy bieguna północnego odpowiada w dużej mierze zjawisko klimatyczne zwane la Nina (z hiszp. - Dziecina, Dziewczynka). Zimna la Nina "przyszła na świat" po swoim starszym bracie - gorącym el Nino (czyli Dzieciątku), który dokazywał na początku 2007 r. Oba zjawiska - pojawiające się co jakiś czas na Oceanie Spokojnym u zachodnich wybrzeży Ameryki Południowej (na wysokości Peru) - zmieniają cyrkulację powietrza, a co za tym idzie pogodę prawie na całym świecie.

Co dalej z arktyczną krą?

Co czeka arktyczne lodowisko, a także żyjące na nim i pod nim zwierzęta w przyszłym roku? Kolejny rekord? A może znowu chłody? Tego żaden szanujący się glacjolog nie jest w stanie przewidzieć. Klimatolodzy nie mają jednak wątpliwości, że wraz z globalnym ociepleniem Arktyka się zmienia. Co więcej, badania pokazują, że ogrzewa się szybciej niż reszta świata. Arktyczne ocieplenie przyspiesza m.in. kurcząca się pokrywa lodowa. Biały śnieg odbija prawie całe promieniowanie słoneczne, ciemna woda - prawie całe pochłania. Powstaje więc sprzężenie zwrotne - im mniej lodu, tym cieplej, a im cieplej, tym mniej lodu.

Jeszcze niedawno modele komputerowe przewidywały, że arktyczny lód rozpłynie się całkowicie któregoś lata w połowie wieku. Ostatnio prognozy mówią o okolicach roku 2030. Niektórzy naukowcy twierdzą nawet, że Arktykę bez lodu będziemy mieli w ciągu najbliższych pięciu lat.

O kruchości arktycznego lodowiska przekonało się tego lata 20 glacjologów z Rosji. Kiedy we wrześniu zeszłego roku zakładali polarną bazę Biegun Północny 35, kra, na której się umościli, mierzyła 5 na 3 km. Wcześniej przez trzy tygodnie szukali lodu o grubości co najmniej 3 m. Nie udało się, w końcu zadowolili się krą 1,5-metrową. Przetrwali na niej ciężką zimę, a potem spotkania z białymi misiami. Jednak w lipcu lód stracił na grubości i skurczył się do skrawka o rozmiarach 600 na 300 m. Na szczęście rosyjski statek badawczy "Michaił Somow" w porę dotarł do znikającej w oczach kry i uratował naukowców oraz ich dwa psy przed nieuchronną kąpielą w Morzu Arktycznym.

źródło: gazeta.pl

Efekt cieplarniany w liczbach.