Już w ten czwartek, 25 października, w Luksemburg, kolejna Rada UE ds. Środowiska. Spotkanie unijnych ministrów ds. środowiska z udziałem ministra Marcina Korolca zdominują tematy związane z polityką klimatyczną. Dla Polski kluczowe są: ustalenie wspólnego stanowiska Unii co do drugiego okresu Protokołu z Kioto po roku 2012, w tym warunki dalszego korzystania z globalnych jednostek emisji, tzw. AAU. Dzięki prowadzonemu z ich użyciem zazielenianiu, Polska ma już 170 mln euro na projekty redukujące poziom emisji gazów cieplarnianych, w tym ocieplanie szkół i szpitali.

Polska konsekwentnie apeluje na forum UE o prowadzenie racjonalnej i skutecznej polityki klimatycznej, opartej o analizę efektywności kosztowej dla każdego kraju członkowskiego. Podkreśla jednocześnie, że wysiłek Unii Europejskiej powinien być teraz skupiony na jak najlepszym wsparciu globalnego procesu negocjacyjnego pod egidą ONZ, bo tylko prowadzona globalnie i solidarnie, polityka klimatyczna ma szansę być skuteczna. Kolejna Rada UE ds. Środowiska z racji obecnych na agendzie punktów dotyczących polityki klimatycznej może okazać się jednym z ważniejszych spotkań dotyczących klimatu w 2012 r.

Formalne rozpoczęcie obrad poprzedzi spotkanie ministra Korolca z ministrami Grupy Wyszehradzkiej oraz Rumuni i Bułgarii. Będzie to kontynuacja rozmów prowadzonych przez polskiego ministra środowiska z Czechami, Słowacją, Węgrami oraz Bułgarią i Rumunią 8 października w Warszawie. Polska sprawując prezydencję w Grupie Wyszehradzkiej koordynuje w ten sposób stanowisko państw regionu przed radą środowiskową.

W programie spotkania ministrów:

1. Najważniejszy punkt obrad to przyjęcie stanowiska na Konferencję klimatyczną ONZ w Katarze, w Doha (26 listopada – 7 grudnia). Dokument przyjęty podczas tych obrad (konkluzje Rady) stanie się instrukcją negocjacyjną dla przedstawicieli Unii Europejskiej podczas globalnego szczytu klimatycznego.

Z punktu widzenia Polski istotnym punktem konkluzji jest kwestia jednostek przyznanej emisji gazów cieplarnianych (AAUs).

Polska zobowiązała się w Protokole z Kioto do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o 6 proc., a osiągnęła 30 proc. redukcji – stąd nadwyżka jednostek, które teraz można sprzedać krajom, którym ich brakuje (tzw. jednostki AAU). Możliwość przeniesienia i wykorzystania nadwyżki AAU poza 2012 r. gwarantują obecne zapisy Protokołu z Kioto. Polsce zależy na wspólnym stanowisku UE w tej sprawie, choć do tej pory nie udało się go wypracować. Na Konferencji klimatycznej ONZ w Doha w grudniu tego roku ma zostać podjęta decyzja o przyjęciu poprawek do Protokołu z Kioto, przedłużająca jego obowiązywanie (tzw. drugi okres rozliczeniowy). Poprawki do Protokołu będą dotyczyły określenia celów redukcyjnych po roku 2012 (do roku 2020). Tu ważne rozstrzygnięcia będą dotyczyć m.in. warunków wyrażenia pisemnej zgody na zgłoszenie pułapu emisji dla UE i państw członkowskich na drugi okres zobowiązań w latach 2013-2020 (tzw. QELRO) oraz sposób przekazania pisemnej zgody w imieniu UE. Problem dotyczy określenia w jaki sposób kraje członkowskie UE będą zgłaszać swój procentowy limit redukcji gazów cieplarnianych - Unia ma określony jedynie wspólny cel redukcyjny (w pakiecie klimatyczno- energetycznym określony jako 20 proc. redukcji emisji). Konieczne wiec będzie dokonanie podziału celów pomiędzy państwa członkowskie (tzw. burden sharing), podobnie jak to miało miejsce w przypadku UE-15 w pierwszym okresie rozliczeniowym w latach 2008-2012.

Jeśli w części dotyczącej sposobu rozliczania zobowiązań, w tym kontynuacji tzw. mechanizmów elastycznych, zapisy protokołu z Kioto się nie zmienią, zasady i możliwości sprzedaży nadwyżki AAU także pozostaną bez zmian. Polska będzie aktywnie argumentować na rzecz szansy jaką dają jednostki AAU takim krajom jak nasz w obszarze inwestycji w ochronę klimatu i projekty zazieleniania. Jak podkreśla minister Marcin Korolec: - Jest wiele krajów, które podzielają nasze zdanie.

Polska podkreśla, że niewykorzystane jednostki przyznanej emisji (AAUs) z pierwszego okresu zobowiązań Protokołu z Kioto są wynikiem rzeczywistej, krajowej redukcji emisji przekraczającej podjęte zobowiązania. Zarzut, iż nadwyżka ta powstała jedynie na skutek upadku wielu wysokoemisyjnych zakładów przemysłowych i spadku produkcji przemysłowej jest dla Polski krzywdzący. Od czasu kryzysu gospodarczego na przełomie lat 80- i 90-ych Polska podwoiła produkt krajowy brutto przy jednoczesnym utrzymaniu tak znacząco obniżonego poziomu emisji gazów cieplarnianych – to przykład oddzielenia wzrostu gospodarczego od wzrostu presji na środowisko. Dla Polski jednostki AAU to zgromadzony kapitał, dlatego nie możemy więc wyrazić zgody na jego zakwestionowanie i uniemożliwienie przeniesienia nadwyżki w całości do kolejnego okresu rozliczeniowego protokołu z Kioto lub nowego, globalnego porozumienia – podkreśla minister Korolec.

Podczas debaty na temat kształtu mandatu negocjacyjnego podczas Rady w Luksemburgu Polska będzie otwarta na dyskusję w jaki sposób efektywnie wykorzystać AAU po roku 2012. Efektywnie, to znaczy z jednej strony przyczyniając się do dalszych redukcji emisji gazów cieplarnianych, z drugiej pozwalając na wykorzystanie tego zgromadzonego kapitału do wspierania transformacji gospodarki w kierunku bardziej zielonym, przyjaznym dla środowiska i zgodnym z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Polskie prawo już teraz gwarantuje, że całość przychodów ze sprzedaży jednostek AAU jest przeznaczona na dofinansowanie przedsięwzięć związanych z ochroną klimatu i środowiska (System Zielonych Inwestycji, czyli zazielenianie). Dzięki własnemu udziałowi finansowemu, zwielokrotnia się efekt ekologiczny inwestycji.

Polska prowadzi zazielenianie od 2009 r. Pieniędzmi zarządza Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako krajowy Operator Systemu Zielonych Inwestycji. Polska zgromadziła dotąd na proklimatyczne inwestycje 170 mln euro, podpisując osiem umów, z tym ostatnią z Hiszpanią 4 października 2012 r. Polska cały czas negocjuje z zainteresowanymi partnerami transakcje AAU.

Zazielenienie to finansowanie ekologicznych inwestycji w Polsce za pieniądze z ochrony klimatu. To działania i inwestycje w Polsce, które wspierają rozwój zielonej gospodarki i zmniejszają emisję gazów cieplarnianych. Zazielenienie dotyczy takich przedsięwzięć jak: ocieplanie budynków i oszczędzanie energii w budynkach użyteczności publicznej, takich jak szkoły, przedszkola i szpitale; wspierania produkcji czystej energii z odnawialnych źródeł (w biogazowniach rolniczych, przez budowę elektrociepłowni i ciepłowni na biomasę czy przyłączanie wiatraków do sieci elektroenergetycznej). W ramach „zazieleniania” już sfinansowane są m.in.: projekty w zakresie termomodernizacji Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie (dysponującego największą sceną operową świata), Łazienek Królewskich i Biblioteki Narodowej, ale przede wszystkim licznych szkół, przedszkoli, przychodni i szpitali w całej Polsce. Projekty takie obejmują nie tylko ocieplenie budynków i wymianę okien, ale najczęściej również modernizację instalacji grzewczej, kotłowni oraz instalację odnawialnych źródeł energii i systemów energooszczędnego oświetlenia. Więcej o zazielenianiu w Polsce – zobacz klip.

Przygotowania do Konferencji klimatycznej ONZ zyskują w tym roku dla Polski nowy kontekst. Polska jest kandydatem na gospodarza Konferencji klimatycznej ONZ w 2013 r. Podczas rady minister Marcin Korolec przedstawi te informacje pozostałym krajom.

Nasza kandydatura to przede wszystkim wzmocnienie polskiego stanowiska i możliwość bezpośredniego wpływu na przebieg negocjacji. Po organizacji EURO 2012, Polska ponownie ma szansę pokazać się jako sprawny organizator.

Polska już raz była organizatorem Konferencji Klimatycznej ONZ. W 2008 r. w Poznaniu gościła przeszło 10 tys. delegatów z całego świata. Szczyt był powszechnie uznany za sukces organizacyjny i zyskał opinię najlepiej przygotowanego szczytu klimatycznego w historii tego procesu.

2. Na wniosek Polski w programie obrad pojawi się także informacja Komisji Europejskiej (DG Clima, komisarz Connie Hedegaard) na temat zmniejszenia puli uprawnień do emisji gazów cieplarnianych do sprzedaży na aukcji w pierwszych latach III fazy EU ETS i zwrot tych uprawnień na rynek w późniejszym okresie (tzw. backloading). Polska sprzeciwia się planom zmiany harmonogramu aukcyjnego i przyjęciu tych projektów aktów prawnych. Decyzja w tej sprawie będzie jednak zapewne podjęta dopiero po rozpoczęciu od 1 stycznia 2013 r. kolejnego etapu handlu emisjami w UE i na tym etapie nadal budzi szereg wątpliwości nie tylko prawnych, ale i merytorycznych. – Dałoby to Komisji Europejskiej możliwość arbitralnych interwencji w rynek i zachwiało poczuciem stabilności podmiotów na rynku. Jako kraj, który doświadczył gospodarki planowanej, nie możemy być za – dodaje minister Korolec.

3. Ministrowie podsumują także tegoroczny szczyt dotyczący zrównoważonego rozwoju, Rio+20, który odbył się w czerwcu tego roku, oraz zaplanują działania wynikające z jego postanowień (w formie konkluzji Rady).

4. W programie obrad także dyskusje dotyczące m.in.:

Recyklingu statków – omawiane będzie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie recyklingu statków (pierwsze czytanie). Polska popiera prace nad projektem rozporządzenia, które ma zapobiegać szkodliwemu oddziaływaniu demontażu statków na zdrowie ludzi i stan środowiska (zwłaszcza w Azji Południowej). Projekt rozporządzenia przewiduje m.in.: zakaz instalacji materiałów niebezpiecznych na statkach, ustanowienie statkowego wykazu materiałów niebezpiecznych, obowiązek recyklingu statków w bezpiecznych i ekologicznych zakładach złomowania, obowiązek opracowania planu zakładu złomowania statków i planu recyklingu statku, wystawianie stosownych świadectw spełniania wymogów recyklingowych.

Substancji chemicznych w tekstyliach - Polska popiera zapowiedź zmian - nie tylko rewizji istniejących przepisów, ale także wprowadzenia nowych, jednolitych przepisów dla UE. Substancje chemiczne obecne w tkaninach mogą długo utrzymywać się w środowisku i mieć niekorzystny wpływ na zdrowie człowieka i środowiska - szczególnie dzieci.

***

Ministerstwo środowiska będzie informowało o wynikach posiedzenia Rady (informacja prasowa przesyłana mailem i na www.mos.gov.pl) po zakończeniu obrad, będziemy też dostępni do ewentualnych komentarzy i odpowiedzi na pytania – telefonicznie w dniu obrad i na miejscu Rady w Luksemburgu. 

źródło: Ministerstwo Środowiska

Oblicz swoja emisję CO2

Co możesz zrobić dla klimatu?